روز سه شنبه ۳۱ شهریورماه شصت و دومین اجلاس معاونان پژوهش و فناوری دانشگاهها، پژوهشگاهها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی کشور با حضور دکتر سیمایی صراف وزیر علوم ،تحقیقات و فناوری،دکتر ابطحی معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم، دکتر عبدالهی رئیس دانشگاه خوارزمی،دکتر عظیمی راد عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس، دکتر صالحی دبیر شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری،دکتر حریفی مود معاون پژوهش و فناوری دانشگاه خوارزمی، معاونان پژوهش و فناوری دانشگاهها، پژوهشگاهها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی کشور و... در تالار ۱۷شهریور دانشگاه خوارزمی برگزار شد.
در ابتدای جلسه دکتر عبدالهی رئیس دانشگاه ضمن خیر مقدم به حاضران در جلسه گفت: دانشگاه خوارزمی بهعنوان یکی از مراکز دارای سابقه و جایگاه تاریخی در آموزش عالی کشور، مفتخر است که میزبان این اجلاس باشد.
وی با اشاره به تقارن برگزاری این اجلاس با هفته دفاع مقدس و آغاز سال تحصیلی جدید، این مناسبتها را تبریک گفت و با تسلیت ایام وفات حضرت فاطمه زهرا (س)، افزود: امیدواریم حضور مهمانان در دانشگاه خوارزمی روزی ماندگار و خاطرهانگیز را برای آنان رقم بزند.
رئیس دانشگاه خوارزمی با اشاره به پیشینه علمی این دانشگاه گفت: دانشگاه خوارزمی در طول تاریخ خود میزبان و محل تحصیل و تدریس بسیاری از چهرههای برجسته علمی و فرهنگی کشور بوده است.
دکتر عبدالهی با اشاره به شرایط کنونی دانشگاهها گفت: ظاهراً در یک دورهای قرار داریم که اگر اسم آن را بحران نگذاریم، واقعاً یک دوره بسیار سخت است و نسبت به سالهای گذشته تفاوت زیادی دارد. دانشگاه نیز به تبع سایر ارکان اجتماعی، تحت تأثیر جنگ، کمبودها و تحریمها قرار گرفته است.
ایشان افزود: تحریم رفتوآمد استادان، تحریم چاپ مقاله و تحریم تجهیزات آزمایشگاهی، مسائلی هستند که دقیقاً به مجموعه دانشگاهی ما مربوط میشوند. در سال گذشته و امسال نیز بهشدت تحت تأثیر جنگ قرار گرفتیم.
رئیس دانشگاه خوارزمی با اشاره به آسیبهای وارده به دانشگاهها در دوران جنگ گفت: حدود ۴۴ دانشگاه آسیب دیدند و مراکز آزمایشگاهی، ساختمانها و خوابگاههای آنها آسیب دید. یکی از خوابگاههای ما نیز تحت تأثیر جنگ و بمباران قرار گرفت.
دکتر عبدالهی ادامه داد: بسیاری از مشکلاتی که الان در حوزه پژوهش و فناوری وجود دارد، مشکلات بیرونی نیستند. یکی از مشکلاتی که در حوزه آموزش عالی و بهخصوص پژوهش داریم، واقعاً ناپایداری مسائل مالی است
دکتر عبداللهی با اشاره به کمبود بودجه دانشگاهها گفت: در بودجهای که به دانشگاه داده میشود، روی کاغذ ۱۵ درصد از بودجه دانشگاه به پژوهش و فناوری اختصاص دارد؛ همه این را مینویسیم و تنظیم میکنیم، اما در واقعیت این اتفاق نمیافتد.
رئیس دانشگاه خوارزمی با اشاره به نظام ارتقای اعضای هیئت علمی اظهار داشت: مشکل دیگری که همه ما از آن آگاه هستیم، این است که حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد سیستم ارتقای ما بر مبنای پژوهش است. حتی مقالهای که قرار است بنویسیم، باید از دل پژوهش استخراج شود، اما تاکید زیادی بر مقالهمحوری در سیستم ارتقا وجود دارد.
دکترعبدالهی با بیان اینکه جای کارهای پژوهشی و نوآورانه خالی است، افزود: اگرچه تغییراتی در این زمینه داده شده و قرار است به زودی اجرایی و عملیاتی شود، اما همچنان تاکید محوری بر مقاله است؛ یعنی استادی که بیشترین مقاله را دارد، ترفیع میگیرد و ارتقا پیدا میکند.
در ادامه ایشان افزود: اگر هر دانشگاهی بخواهد جزیرهای عمل کند، هیچ کاری پیش نمیرود؛ باید یک شبکه بین دانشگاهها، حداقل بین دانشگاههایی که از زیرساختهای پژوهشی، امکانات پژوهشی و افراد پژوهشی برخوردارند، ایجاد کنیم تا بتوانیم از این ظرفیتها استفاده کنیم. تشکیل یک کنسرسیوم یا کنسرسیومهای پژوهشی مشترک نیز به تبع این موضوع میتواند اتفاق بیفتد.
رئیس دانشگاه خوارزمی در پایان با اشاره به ظرفیت علم، پژوهش و فناوری گفت: «یکی از منابع قدرتی که همه عزیزان از آن صحبت میکنند، قدرت علم، قدرت پژوهش و قدرت فناوری است. وقتی این سه در کنار یکدیگر قرار بگیرند، از دانشگاه قدرتی شکل میگیرد که میتوانیم یک قدرت دیگر نیز به آن اضافه کنیم و آن ارتباط با جامعه است.ایشان تأکید کرد: «میتوانیم بدون هیچ چشمداشتی، همانطور که تاکنون در صحنههای مختلف جانفشانی کردهایم، در این صحنه نیز پیشقدم شویم و به جامعه کمک کنیم.
سپس دکتر مهدی ابطحی، معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و شهدای اخیر کشور اظهار کرد: برنامه هفتم توسعه در شرایط متفاوتی نسبت به شرایط امروز تدوین شده و تکالیف قانونی مهمی را در حوزه علم و فناوری برای کشور تعیین کرده است.
ایشان با اشاره به اهداف تعیینشده در برنامه هفتم توسعه افزود: رسیدن به رتبه چهارم تولید علمی، افزایش سرانه مقالات و توسعه نشریات علمی کشور از جمله اهداف تعیینشده است و باید بررسی کنیم که در شرایط فعلی چه میزان با این اهداف فاصله داریم و چگونه میتوانیم به آنها دست پیدا کنیم.
معاون پژوهشی وزارت علوم با اشاره به روند تولیدات علمی کشور گفت: روند نزولی تولیدات علمی ایران از سال ۲۰۲۱ آغاز شد و طی پنج سال حدود ۲.۷ درصد کاهش در تولید مقالات علمی داشتهایم.
دکتر ابطحی ادامه داد: البته در دو سال اخیر شرایط تا حدودی بهبود یافته و رشد ۱.۶ درصدی را تجربه کردهایم، اما اگر این رشد به ۸ درصد نرسد، دستیابی به رتبه چهاردهم تولید علمی امکانپذیر نخواهد بود
وی با اشاره به وضعیت برخی کشورهای دیگر اظهار کرد: روسیه نیز با وجود برخورداری از زیرساختهای پژوهشی مناسب، با کاهش قابل توجه تولیدات علمی مواجه شده است، در حالی که برخی کشورهای منطقه با سرمایهگذاری گسترده در حوزه علم و فناوری، رشد قابل توجهی داشتهاند.
معاون پژوهشی وزیر علوم با اشاره به شرایط فعالیت دانشگاهها و پژوهشگران، گفت: آنچه امروز در حال رخ دادن است، از تعطیلی گاهوبیگاه دانشگاهها به دلیل شرایط و غیرحضوری شدن آنها گرفته تا تحریمهایی که داریم و محدودیت امکانات پژوهشگران، این نگرانی را ایجاد میکند که جایگاه فعلی خود را از دست بدهیم
دکتر ابطحی با اشاره به تلاشها برای رؤیتپذیر کردن نشریات داخلی، گفت: بخشی از محققان ما از کشور خارج میشوند و ما ثروت ۳۰۰ هزار مقاله در ۲۰ سال را از دست دادهایم؛ مقالاتی که استناد بالایی دارند و شاخصهای آنها بالا است.
ایشان افزود: یکی از اقداماتی که میتوان انجام داد، تخصیص بودجه به جایی است که بیشترین تأثیر را داشته باشد. ما محققانی داریم که از نظر علمی مقالات بسیار خوبی مینویسند و در حوزه فناوری، پایاننامهها و رسالههای نوآورانه تولید میکنند؛ بنابراین تقویت آنها و دور کردنشان از مسیرهای معمول بوروکراتیک ضروری است.
دکتر بطحی با انتقاد از ساختارهای فعلی پژوهش در دانشگاهها اظهار کرد: ساختارهای پژوهشی موجود تا حد زیادی از ساختارهای آموزشی الگوبرداری شدهاند، در حالی که ماهیت پژوهش با آموزش متفاوت است
وی افزود: در ساختار آموزشی، گروه آموزشی، دانشکده و دانشگاه وجود دارد، اما در ساختارهای پژوهشی نیز ساختارهایی مشابه ایجاد کردهایم که در برخی موارد دستوپاگیر هستند؛ برای نمونه، گروه پژوهشی، مرکز پژوهشی و پژوهشکده ایجاد شده و برای هر کدام ساختارهای مشخصی تعریف شده است.
معاون پژوهشی وزارت علوم گفت: این ساختارها گاهی پژوهشگران را برای مدت طولانی در قالبهایی ثابت قرار میدهند، در حالی که پژوهش نیازمند ساختارهای پویا و منعطف است
ایشان با اشاره به طرح «آزمایشگاه تحقیقاتی فردی» گفت: به نظر میرسد هسته اصلی یک ساختار پژوهشی پویا باید پژوهشگرانی باشند که خروجیهای علمی و فناوری قابل توجهی دارند.
وی افزود: پژوهشگر برجستهای که مقالات شاخص تولید میکند، ارتباط قوی با صنعت دارد، در حوزه نوآوری فعالیت میکند، دانشجویان توانمند تربیت میکند، شرکتهای زایشی ایجاد میکند، ارتباطات بینالمللی مناسبی دارد و در حل مسائل کشور نقشآفرین است، میتواند بهعنوان یک آزمایشگاه تحقیقاتی فردی مورد حمایت قرار گیرد
معاون پژوهشی وزارت علوم ادامه داد: در این مدل، به پژوهشگر یک گرنت مشخص اختصاص داده میشود تا بتواند فعالیتهای پژوهشی و نوآورانه خود را با استقلال و چابکی بیشتری دنبال کند
دکتر ابطحی از آغاز اجرای پایلوت طرح آزمایشگاههای تحقیقاتی فردی خبر داد و گفت: در مرحله نخست، این طرح با ۱۱۲ نفر آغاز شده و گرنت سال پایه برای هر پژوهشگر یک میلیارد تومان است. وی افزود: ۷۰ درصد بودجه این طرح تخصیص پیدا کرده و دانشگاههایی که در طرح پایلوت حضور دارند، آخرین اعتبار مربوط به این مرحله را دریافت خواهند کرد
معاون پژوهشی وزارت علوم گفت: در این طرح، ابتدا پژوهشگران دارای ظرفیت علمی، ارتباط با صنعت و دستاوردهای فناورانه شناسایی میشوند و سپس حمایت مالی هدفمند در اختیار آنها قرار میگیرد
ابطحی با اشاره به مرحله بعدی این طرح اظهار کرد: اگر دو یا چند پژوهشگر دارای آزمایشگاه تحقیقاتی فردی قوی در یک حوزه بینرشتهای با یکدیگر همکاری کنند، امکان دریافت گرنت همافزایی برای آنها فراهم خواهد شد. وی افزود: این گرنت در شرایط فعلی حدود ۵ میلیارد تومان در سال خواهد بود و برای سه سال قابل پرداخت است
معاون پژوهشی وزارت علوم ادامه داد: در صورت موفقیت این تیمها در جذب گرنتهای بینالمللی، امکان شکلگیری همکاریهای بینالمللی و ایجاد آزمایشگاههای مشترک نیز فراهم خواهد شد
.دکتر ابطحی درباره چشمانداز این طرح گفت: هدف وزارت علوم این است که در نهایت به هزار آزمایشگاه تحقیقاتی فردی برسیم.
وی افزود: برای سال جاری نیز هدفگذاری شده است که تعداد این آزمایشگاهها افزایش پیدا کند و تحقق کامل این برنامه نیازمند حمایت مجلس در بودجه سال آینده است
معاون پژوهشی وزارت علوم در ادامه با اشاره به وضعیت ارتباط دانشگاه با صنعت گفت: امروز حدود ۱۴ هزار طرح ارتباط با صنعت در دانشگاههای کشور در حال اجراست و طی دو سال گذشته رشد طرحهای ارتباط با صنعت بسیار قابل توجه بوده است.
ابطحی ارزش این طرحها را حدود ۱۷ همت عنوان کرد و افزود: اینها طرحهایی هستند که در چارچوب معمول ارتباط دانشگاه و صنعت اجرا میشوند، اما مسئله مهم این است که دانشگاهها چگونه میتوانند به حل مسائل کلان کشور ورود کنند.
ایشان در پایان تأکید کرد: ظرفیت دانشگاههای کشور باید با حداکثر توان و حتی با حداقل امکانات موجود، در خدمت افزایش تابآوری کشور قرار گیرد. دانشگاهها میتوانند در حوزههای دفاعی، امنیت غذایی، سلامت و سایر مسائل اساسی کشور نقشآفرینی کنند
معاون پژوهشی وزارت علوم خاطرنشان کرد: حفظ سرمایه اجتماعی، حفظ پژوهشگران در داخل کشور، تجهیز و حمایت از آنان و پاسخگویی به مسائل و پرسشهای اساسی کشور، از وظایف مهم مجموعه پژوهشی کشور است و امیدواریم این ظرفیت بیش از گذشته به حرکت درآید.
در ادامه این مراسم با حضور دکتر سیمایی صراف وزیر علوم تحقیقات و فناوری طرح آتف رونمایی شد.طرح آتف با هدف بازآرایی نظام پژوهش کشور تدوین شده است و هدایت ظرفیتهای دانشگاهی از فعالیتهای پراکنده و مقطعی به سمت حل مسائل واقعی جامعه و صنعت را دنبال میکند .
طرح آتف بر چهار محور توسعه علمی، حل مسئله، نوآوری و ساخت و تربیت نیروی انسانی استوار است و اجرای آن در چهار مرحله شامل شناسایی پژوهشگران مستعد، تشکیل آزمایشگاههای فردی با حمایت سهساله، ایجاد شبکههای پژوهشی میانرشتهای و شکلگیری شبکههای بزرگ مأموریتگرا و شبکه پژوهشی هم افزا (هما) پیشبینی شده است
سپس دکتر پیمان صالحی، دبیر شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) در شصتودومین اجلاس معاونان پژوهش و فناوری دانشگاهها که سهشنبه ۳۱ شهریورماه در دانشگاه خوارزمی برگزار شد، با اشاره به جایگاه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری، اظهار کرد: پرسش اصلی این است که آیا به زیستبوم یکپارچهای که بتواند در سطوح مختلف فناوری پاسخگو باشد، رسیدهایم یا خیر و اگر نرسیدهایم، کجای کار هستیم و چه باید بکنیم
وی با اشاره به قانون تشکیل وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، گفت: در سال ۱۳۸۳ که قانون ایجاد وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در مجلس تصویب شد، وظایف مختلفی در حوزه انسجام امور اجرایی و سیاستگذاری نظام علم، تحقیقات و فناوری کشور به این وزارتخانه واگذار شد.
صالحی ادامه داد: وزارت علوم یک وزارتخانه است، اما وظایف کشوری به آن داده شده است؛ بنابراین این سؤال مطرح میشود که چگونه یک وزارتخانه میتواند نظام ارزیابی کشور را انجام دهد یا در حوزه فناوری در سطح کشور ایفای نقش کند
وی گفت: راهحل قانونگذار این بود که شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری تشکیل شود تا این شورا اختیار لازم را برای انجام امور ملی در سطحی که قانون به وزارت علوم واگذار کرده است، داشته باشد
دبیر شورای عالی عتف با بیان اینکه رئیسجمهور رئیس این شورا و وزیر علوم نایبرئیس آن است، اظهار کرد: دبیرخانه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری در وزارت علوم قرار دارد، اما شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری، تنها برای وزارت علوم نیست؛ بلکه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری کشور است
ایشان با اشاره به ترکیب اعضای این شورا، افزود: اعضای شورا شامل وزرا، معاونان رئیسجمهور، رئیس سازمان برنامه و بودجه، نمایندگان مجلس از کمیسیون آموزش و تحقیقات، رئیس سازمان پدافند غیرعامل، رؤسای دانشگاهها، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، رؤسای فرهنگستانها و نماینده انجمنهای علمی منتخب هستند
دکترصالحی با اشاره به اینکه در زمان تصویب قانون تشکیل وزارت علوم، معاونت علمی ریاستجمهوری وجود نداشت، گفت: اخیراً پیشنهاد اضافه شدن اعضایی به شورا را مطرح کردیم، اما اعلام شد که چون ترکیب شورا در قانون مشخص شده است، تغییر آن نیازمند مصوبه مجلس است.
سپس دکتر عظیمی راد عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس با تاکید بر اهمیت نقشآفرینی دانشگاهها در حل چالشهای کشور گفت: دانشگاهها باید در حل مسائل و ابرچالشهای کشور نقش مؤثرتری ایفا کنند و ارتباط میان دانشگاه، جامعه و صنعت تقویت شود
وی افزود: رئیسجمهور پیشتر در وزارت علوم بر ضرورت افزایش اثربخشی دانشگاهها تأکید کرده بود. انتظار میرود این اجلاس با تمرکز بر ارتباط دانشگاه با جامعه و صنعت، به تحقق این هدف کمک کند
دکتر عظیمیراد با اشاره به ظرفیتهای کشور گفت: ایران از نظر منابع نفت و گاز، منابع طبیعی، انرژی و ظرفیتهای انسانی در جایگاه بالایی قرار دارد، اما همزمان با ابرچالشهای اقتصادی، اجتماعی، مهندسی و علوم انسانی مواجه است. یکی از مهمترین رسالتهای دانشگاه، ایفای نقش مؤثر در شناسایی و حل این چالشها است.
شصت و دومین اجلاس معاونان پژوهش و فناوری دانشگاهها، پژوهشگاهها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی کشور با ایراد سخنرانی و ارائه تجربیات موفق معاونان پژوهش و فناوری دانشگاه های کشور و پنل پرسش و پاسخ و قرائت بیانیه به پایان رسید.
|
.jpg){kind=small}
.jpg){kind=small}
.jpg){kind=small}
.jpg){kind=small}
.jpg){kind=small}
.jpg){kind=small}